Debaty sejmowex906 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie realizacji ustawy z dnia 21 czerwca 1990 r. o zwrocie korzyści uzyskanych niesłusznie kosztem skarbu państwa lub innych osób prawnych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Jacka Kasprzyka, przesłaną przy piśmie dyrektora Sekretariatu Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 lipca 1999 r., a dotyczącą skutków działania ustawy z dnia 21 czerwca 1990 r. o zwrocie korzyści uzyskanych niesłusznie kosztem skarbu państwa lub innych państwowych osób prawnych (DzU nr 44, poz. 255), uprzejmie przedstawiam, co następuje:    Na wstępie pragnę podkreślić, że kategoria spraw stanowiących przedmiot niniejszej interpelacji poselskiej nie jest odrębnie klasyfikowana w urządzeniach ewidencyjnych sądów, stanowiących podstawę sporządzania zbiorczych informacji statystycznych. W efekcie - wobec braku odrębnego symbolu klasyfikacyjnego - wybranie akt przedmiotowych spraw oraz ustalenie na ich postawie określonych informacji wymaga dokonania pracochłonnych czynności we wszystkich jednostkach organizacyjnych sądownictwa powszechnego. Stwarza to szczególne utrudnienie w okresie urlopowym. Z tego względu przewiduje się, iż dopiero w drugiej połowie września br. zostanie przedstawiona panu posłowi pełna informacja, zawierająca aktualne odpowiedzi na wszystkie pytania zawarte w złożonej interpelacji, według stanu na dzień 15 sierpnia br.    Jednocześnie pragnę wskazać, iż przed dwoma laty - w sierpniu 1997 r. minister sprawiedliwości udzielał odpowiedzi na interpelację o bardzo podobnej treści, złożoną przez pana posła Zbigniewa Wieczorka. W odpowiedzi przedstawione zostały wówczas informacje i dane liczbowe na temat przedmiotowych spraw, obejmujące okres od chwili wejścia w życie ustawy do lipca 1997 r. Zanim informacje te zostaną uaktualnione, pozwalam sobie powtórzyć najistotniejsze ustalenia z roku 1997 r., gdyż niewątpliwie obrazują one istotę i skalę zjawiska będącego przedmiotem zainteresowania pana posła.    W oparciu o odpowiednie uregulowania ustawy z dnia 21 czerwca 1990 r. o zwrocie korzyści uzyskanych niesłuszne kosztem skarbu państwa (...) - w okresie pierwszych 7 lat obowiązywania tego aktu prawnego - do sądów wpłynęło 178 powództw, z czego zostało prawomocnie zakończonych (do lipca 1997 r.) 131 spraw. Jeżeli chodzi o treść zgłaszanych w pozwach żądań, to generalnie sprawy te można podzielić na te, w których strona powodowa domagała się wyrównania strat w formie zapłaty kwoty pieniężnej oraz te, które w końcowym efekcie zmierzały do odzyskania mienia stanowiącego przedmiot umowy. W świetle takiego rozróżnienia należy stwierdzić, iż spraw o rozwiązanie umowy (czego konsekwencją był zwrot przedmiotu świadczenia) rozstrzygnięto zgodnie z żądaniem więcej niż spraw o zapłatę. Kwoty pieniężne zasądzono bowiem w 22 przypadkach, podczas gdy do rozwiązania umów doszło w 30 przypadkach. Zaznaczenia przy tym wymaga fakt, iż z reguły w sprawach o unieważnienie umów nie zawierano żądania wydania ich przedmiotu.    Wynika to najprawdopodobnie z faktu, iż w sytuacji prawomocnego orzeczenia o rozwiązaniu umowy kwestia braku tytułu do rzeczy pociągająca za sobą konieczność jej zwrotu była przesądzona, wobec czego zwrot mógł następować dobrowolnie, tym bardziej iż dochodziło to tego za zwrotem świadczenia wzajemnego. Co do rodzaju spraw toczonych w oparciu o uregulowania zawarte w ustawie - pod względem ilości przeważały postępowania o unieważnienie umów sprzedaży samochodów osobowych osobom fizycznym (15 spraw) bądź też sprzedaży udziałów w spółkach po zaniżonej cenie (10). Jeżeli chodzi o sprawy dotyczące sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości, to z reguły dotyczyły one mienia większej wartości, niekiedy nawet rzędu kilku miliardów starych złotych.    W zakresie spraw prawomocnie osądzonych, a dotyczących wspomnianej materii, można wyodrębnić te, w których żądanie pozwu zostało rozstrzygnięte przez sąd w formie wyroku i tych spraw było 85, z czego w 45 sprawach powództwo oddalono, a także sprawy zakończone ugodami sądowymi, w których pozwani zobowiązali się do zadośćuczynienia słusznym co do zasady roszczeniom skarbu państwa, jednakże w zmodyfikowanej, z reguły nieco złagodzonej formie. Tych spraw odnotowano 24. W tym miejscu zauważyć należy, iż ustępstwa czynione przez strony w ugodach sądowych są niekiedy najszybszą możliwą formą odzyskania mienia lub wyrównania strat.    Dla zobrazowania skuteczności działań podejmowanych w kierunku odzyskania nienależnych korzyści należy przytoczyć dane dotyczące ilości spraw, które nie zostały zakończone pozytywnie dla strony powodowej. W tej grupie spraw wyodrębnić należy takie, w których zapadł wyrok oddalający powództwo (45), jak i sprawy zakończone umorzeniem postępowania z uwagi na cofnięcie pozwu.    Najwięcej trudności nastręczała i nastręcza odpowiedź na pytanie, jakiej wartości majątek odzyskano w rezultacie procesów sądowych. Wynika to z faktu, że wartość przedmiotu sporu wskazywana w pozwach w szczególności dotyczących rozwiązania umów nie zawsze odzwierciedla stan rzeczywisty. Wartością taką była bowiem nominalna cena transakcji stanowiącej przedmiot zaskarżenia, a zatem wielokrotnie niekiedy zaniżona cena nabycia (bądź wartość innego świadczenia wzajemnego kontraktu). W tej sytuacji odzyskany przedmiot umowy podlegający zwrotowi powodował faktycznie przysporzenie odpowiednio większe niż mogłoby to wynikać pozornie z danych ujętych w dokumentach sądowych. Łączna wartość odzyskanego mienia w omawianej grupie spraw wyniosła 1 025 962,50 zł (do lipca 1997 r.). Kwota ta nie obejmuje odsetek ustawowych, które z reguły były zasądzane w przypadku uwzględnienia roszczeń o wyrównanie strat.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Janusz Niemcewicz    Warszawa, dnia 23 sierpnia 1999 r.