Debaty sejmowex906 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie potrzeby nowelizacji ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych w zakresie przepisów dotyczących publikacji aktów prawa miejscowego

   Wielce Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo z dnia 23 stycznia 2002 r. (sygn. SPS-0202-434/02) przekazujące interpelację posła na Sejm RP pani Renaty Szynalskiej w sprawie potrzeby nowelizacji ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych w zakresie przepisów dotyczących publikacji aktów prawa miejscowego (DzU nr 62, poz. 718, z późn. zm.) uprzejmie przedstawiam następujące stanowisko.    Obowiązek ogłaszania aktów prawa miejscowego ma charakter konstytucyjny. Zgodnie bowiem z art. 88 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (DzU nr 78, poz. 482, z późn. zm.) warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, zgodnie z zapisem art. 88 ust. 2 konstytucji, reguluje zasady i tryb ogłaszania nie tylko aktów, o których mowa w art. 88 ust. 1, lecz wszelkich aktów normatywnych, a więc nawet tych o charakterze wewnętrznym. Konstytucja nie przesądza przy tym formy ogłaszania, a stanowi jedynie, że forma ta powinna zostać określona w ustawie.    Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych ogłoszenie aktu normatywnego w dzienniku urzędowym jest obowiązkowe. Powyższy obowiązek może zostać wyłączony tylko w odrębnej ustawie i tylko w odniesieniu do aktu, który nie zawiera przepisów powszechnie obowiązujących. Konstytucja w art. 87 ustanawia zamknięty katalog aktów normatywnych prawa powszechnie obowiązującego, do których zalicza również akty prawa miejscowego wydawane zgodnie z art. 94 konstytucji przez organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.    Zgodnie z przepisami art. 13 pkt 1 i 2 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych publikatorem właściwym do ogłaszania aktów prawa miejscowego stanowionych przez terenowe organy administracji rządowej oraz organy samorządowe jest wojewódzki dziennik urzędowy.    Ogłaszanie aktów normatywnych eliminuje możliwość nakładania obowiązków lub przyznawania uprawnień obywatelom i niezależnym od organów państwa podmiotom w drodze aktów nieogłoszonych. Wielokrotnie zwracano uwagę na zdarzające się przypadki, w których akty normatywne były ogłaszane w taki sposób, że adresaci zawartych w nich norm nie byli w stanie zapoznać się z ich treścią, zanim weszły w życie.    Powyższa ustawa w art. 3 stanowi, że akty normatywne ogłasza się niezwłocznie. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy te z nich, które zawierają przepisy powszechnie obowiązujące i w związku z tym są ogłaszane w dziennikach urzędowych, wchodzą w życie w minimalnym terminie 14 dni od dnia ich ogłoszenia. Wprowadzenie czternastodniowego vacatio legis jest ogólnie przyjętą zasadą i ma przede wszystkim na celu umożliwienie obywatelom zapoznania się z nowymi regulacjami przed ich wejściem w życie, jak również, jeżeli jest to konieczne, dostosowanie przepisów innych aktów prawnych do znowelizowanych regulacji.    Podkreślić należy, że ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych w szczególnych przypadkach stwarza możliwość skrócenia czternastodniowego vacatio legis lub całkowitego jego wyeliminowania. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy w uzasadnionych przypadkach akty normatywne mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż 14 dni, a jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia tego aktu w dzienniku urzędowym. Ze względu na szczególny charakter przepisów porządkowych, ustawa odmiennie reguluje w art. 14 sposób ich ogłaszania oraz w art. 4 ust. 3 terminy ich wejścia w życie. Przepisy porządkowe ogłasza się w drodze obwieszczeń, a także w inny sposób zwyczajowo przyjęty na danym terenie lub w środkach masowego przekazu, co nie zwalnia z obowiązku ich opublikowania w dzienniku urzędowym. Dniem ogłoszenia jest dzień wskazany w obwieszczeniu. Co do zasady, przepisy porządkowe wchodzą w życie po upływie 3 dni od ich ogłoszenia. Jednak w uzasadnionych przypadkach termin ten może zostać skrócony, a jeżeli zwłoka w wejściu w życie przepisów porządkowych mogłaby spowodować nieodwracalne szkody lub poważne zagrożenia życia, zdrowia lub mienia, można zarządzić wejście takich przepisów w życie z dniem ich ogłoszenia. Dodatkowo, na mocy art. 5 ustawy, istnieje możliwość nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej pod warunkiem, że takie działanie nie pozostaje w sprzeczności z zasadami demokratycznego państwa prawnego.    Jak z powyższego wynika, ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych stwarza możliwość skracania terminów wejścia w życie aktów prawa miejscowego oraz nadawania im mocy wstecznej, jeżeli jest to konieczne ze względu na charakter i przedmiot regulacji danego aktu, jak również przewiduje inne niż publikacja w dzienniku urzędowym formy ogłaszania tych aktów, jeżeli mają one charakter przepisów porządkowych.    Jednakże pomimo istnienia powyższych przepisów ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych pozwalających na skracanie terminów wejścia w życie aktów prawa miejscowego, ogłaszania ich z mocą wsteczną lub nawet w innych niż publikacja w dzienniku urzędowym formach praktyka stosowania ustawy wykazała potrzebę jej nowelizacji. W związku z tym w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej poprzedniej kadencji podjęte zostały prace nad poselskim projektem ustawy zmieniającej omawianą ustawę z dnia 20 lipca 2000 r. Zgodnie z powyższym projektem akty prawa miejscowego oraz przepisy porządkowe miały być co do zasady ogłaszane w drodze obwieszczeń podawanych do publicznej wiadomości w środkach masowego przekazu oraz w sposób zwyczajowo przyjęty na danym terenie. Natomiast publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym podlegać miały jedynie te akty prawa miejscowego, co do których taką formę ogłoszenia przewidywałyby przepisy szczególne. Prace nad przedmiotową nowelizacją nie zostały jednak zakończone.    W związku z powyższym, mając przede wszystkim na względzie potrzeby praktyki, w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji przewiduje się podjęcie prac zmierzających do przygotowania projektu nowelizacji ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych z uwzględnieniem jasnych kryteriów dostępności prawa, zwłaszcza tych aktów prawnych, które zawierają przepisy powszechnie obowiązujące.    Podjęcie przedmiotowych prac wymaga jednak uprzedniego przeanalizowania i skonsultowania problemu z urzędami wojewódzkimi, do których zadań należy wydawanie wojewódzkich dzienników urzędowych. Mając powyższe na względzie, minister spraw wewnętrznych i administracji zwrócił się w tej sprawie do wojewodów z prośbą o przedstawienie informacji o stosowaniu w praktyce obecnie obowiązujących przepisów ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów oraz o zgłoszenie ewentualnych propozycji zmian w omawianym zakresie.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Andrzej Barcikowski    Warszawa, dnia 26 lutego 2002 r.